Trong hành trình tìm con bằng IUI hay IVF, phần lớn sự chú ý thường dồn vào người vợ - từ theo dõi rụng trứng, kích trứng, đến chuyển phôi. Điều này vô tình khiến vai trò của người chồng bị xem nhẹ, trong khi thực tế đây là hành trình của cả hai. Bài viết của ThS. BS Nguyễn Thị Tình sẽ làm rõ vai trò quan trọng của người chồng.
1. Về mặt y khoa: người chồng cần chuẩn bị gì?
Các bước chuẩn bị y khoa của người chồng
- Xét nghiệm tinh dịch đồ: đánh giá số lượng, độ di động, hình dạng tinh trùng - đây là xét nghiệm cơ bản bắt buộc trước khi bắt đầu IUI hoặc IVF.
- Xét nghiệm bệnh lây qua đường tình dục: đảm bảo an toàn cho cả vợ và tương lai của thai kỳ.
- Xét nghiệm di truyền (nếu cần): áp dụng cho một số trường hợp có tiền sử gia đình hoặc bất thường tinh dịch đồ nghiêm trọng.
- Kiêng xuất tinh trước ngày lấy mẫu: thường 2-5 ngày để đảm bảo chất lượng mẫu tối ưu.
- Điều chỉnh lối sống: hạn chế rượu bia, thuốc lá, xông hơi, giữ cân nặng hợp lý để cải thiện chất lượng tinh trùng.
2. Tinh trùng yếu có cải thiện được không?
Đây là điều nhiều người chồng thắc mắc nhưng ít khi chủ động hỏi. Chất lượng tinh trùng có thể cải thiện phần nào thông qua:
- Điều chỉnh chế độ ăn uống, bổ sung đầy đủ dinh dưỡng.
- Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích.
- Kiểm soát cân nặng, tập thể dục đều đặn nhưng không quá sức.
- Điều trị các bệnh lý nền nếu có (giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm nhiễm đường sinh dục...).
- Tránh tiếp xúc nhiệt độ cao kéo dài ở vùng bìu (xông hơi, tắm nước nóng lâu, để laptop trên đùi lâu).
3. Vai trò tinh thần - điều thường bị bỏ qua
Bên cạnh khía cạnh y khoa, sự đồng hành về mặt tinh thần của người chồng có ý nghĩa rất lớn:
- Cùng tham gia các buổi tư vấn, thăm khám: giúp người vợ cảm thấy không đơn độc trong hành trình này.
- Thấu hiểu áp lực tâm lý của vợ: đặc biệt trong giai đoạn kích trứng (thay đổi nội tiết tố) và giai đoạn chờ đợi kết quả đầy hồi hộp.
- Chia sẻ trách nhiệm tài chính và quyết định: các quyết định quan trọng như chọn phương pháp điều trị, số lượng phôi chuyển... nên được bàn bạc cùng nhau.
- Không đổ lỗi hoặc tạo áp lực thêm: vô sinh hiếm muộn có thể đến từ nguyên nhân ở một hoặc cả hai vợ chồng, không nên quy trách nhiệm về một phía.
Cả hai vợ chồng cùng đặt lịch tư vấn hiếm muộn
ThS. BS Nguyễn Thị Tình đồng hành cùng cả hai trong suốt hành trình tìm con
4. Vai trò của chồng trong ngày thực hiện IUI/IVF
- Ngày lấy mẫu tinh trùng: có mặt đúng hẹn, tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế để đảm bảo chất lượng mẫu.
- Ngày bơm IUI hoặc chuyển phôi: đồng hành cùng vợ, tạo tâm lý an tâm, thoải mái.
- Giai đoạn chờ kết quả: cùng vợ giữ tinh thần lạc quan, tránh gây thêm áp lực bằng những câu hỏi dồn dập về "có tin gì chưa".
Câu hỏi thường gặp
Người chồng cần làm xét nghiệm gì khi vợ chuẩn bị làm IUI/IVF?
Người chồng thường cần làm xét nghiệm tinh dịch đồ để đánh giá số lượng, độ di động và hình dạng tinh trùng, ngoài ra có thể cần xét nghiệm thêm về bệnh lây qua đường tình dục hoặc xét nghiệm di truyền tùy chỉ định của bác sĩ.
Chồng cần kiêng gì trước ngày lấy mẫu tinh trùng?
Nên kiêng xuất tinh khoảng 2-5 ngày trước ngày lấy mẫu, tránh rượu bia, thuốc lá, xông hơi, tắm nước quá nóng, và giữ lối sống lành mạnh để đảm bảo chất lượng tinh trùng tối ưu.
Tinh trùng yếu có thể cải thiện được không trước khi làm IUI/IVF?
Có thể cải thiện phần nào thông qua điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng, hạn chế rượu bia thuốc lá, và điều trị các bệnh lý nền nếu có, tuy nhiên cần thời gian đủ dài (thường vài tháng) để thấy rõ hiệu quả do chu kỳ sản sinh tinh trùng mới kéo dài khoảng 3 tháng.
