Nhiều người khi nghe đến "lọc rửa tinh trùng" thường hiểu nhầm rằng đây là bước làm sạch đơn thuần, thậm chí lo ngại việc lọc rửa có thể làm giảm chất lượng tinh trùng. Trên thực tế, đây là kỹ thuật quan trọng quyết định phần lớn thành công của IUI và IVF. Bài viết của ThS. BS Nguyễn Thị Tình sẽ giải thích rõ.
1. Lọc rửa tinh trùng là gì?
Lọc rửa tinh trùng là kỹ thuật xử lý mẫu tinh dịch trong phòng thí nghiệm nhằm tách chọn những tinh trùng khỏe mạnh, di động tốt ra khỏi tinh dịch, đồng thời loại bỏ các thành phần không cần thiết như tinh trùng yếu, dị dạng, bạch cầu, vi khuẩn và các chất chuyển hóa có trong tinh dịch (như prostaglandin) có thể gây co thắt tử cung nếu bơm trực tiếp vào buồng tử cung mà không qua xử lý.
2. Vì sao bắt buộc phải lọc rửa trước khi bơm IUI?
- Tinh dịch chưa xử lý không thể bơm trực tiếp vào tử cung: các thành phần trong tinh dịch có thể gây phản ứng viêm, co thắt tử cung dữ dội nếu đưa thẳng vào buồng tử cung.
- Chọn lọc tinh trùng chất lượng cao: chỉ những tinh trùng di động tốt, hình dạng bình thường mới được giữ lại, tăng đáng kể tỷ lệ thụ tinh thành công.
- Loại bỏ vi khuẩn, tế bào chết: giảm nguy cơ viêm nhiễm sau khi bơm vào buồng tử cung.
3. Quy trình lọc rửa tinh trùng diễn ra như thế nào?
| Bước | Nội dung |
|---|---|
| 1. Lấy mẫu | Người chồng lấy mẫu tinh dịch tại phòng khám vào đúng ngày thực hiện |
| 2. Hóa lỏng | Mẫu được để hóa lỏng tự nhiên trong khoảng 20-30 phút ở nhiệt độ phòng |
| 3. Ly tâm/lọc chọn lọc | Sử dụng kỹ thuật chuyên biệt (ly tâm thang nồng độ hoặc bơi lên - swim-up) để tách tinh trùng khỏe mạnh ra khỏi tinh dịch |
| 4. Đánh giá lại | Kiểm tra mật độ, độ di động của tinh trùng sau lọc rửa để xác nhận đạt yêu cầu |
| 5. Sử dụng | Mẫu tinh trùng đã lọc rửa được dùng ngay để bơm IUI hoặc thụ tinh trong IVF |
4. Lọc rửa có làm giảm chất lượng tinh trùng không?
Đây là hiểu lầm phổ biến nhất. Trên thực tế, lọc rửa không làm giảm chất lượng mà ngược lại giúp cô đặc và nâng cao chất lượng của mẫu tinh trùng dùng để thụ tinh:
- Số lượng tinh trùng sau lọc rửa sẽ ít hơn so với mẫu ban đầu - đây là điều bình thường, vì mục tiêu là loại bỏ tinh trùng kém chất lượng, không phải giữ nguyên số lượng.
- Tỷ lệ tinh trùng di động tốt trong mẫu sau lọc rửa thường cao hơn đáng kể so với mẫu tinh dịch gốc.
- Đây chính là lý do vì sao mẫu tinh trùng đã lọc rửa có khả năng thụ tinh hiệu quả hơn tinh dịch thô ban đầu.
Tư vấn và xét nghiệm chất lượng tinh trùng trước khi làm IUI/IVF
ThS. BS Nguyễn Thị Tình - đánh giá chính xác, tư vấn phương pháp phù hợp
5. Làm sao để có mẫu tinh trùng chất lượng tốt trước khi lọc rửa?
- Kiêng xuất tinh 2-5 ngày trước ngày lấy mẫu để đảm bảo mật độ tinh trùng tối ưu.
- Tránh rượu bia, thuốc lá, xông hơi, tắm nước quá nóng trong thời gian gần ngày lấy mẫu.
- Giữ lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng trong giai đoạn chuẩn bị.
- Thông báo với bác sĩ nếu đang dùng bất kỳ loại thuốc nào có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng.
Câu hỏi thường gặp
Lọc rửa tinh trùng có làm giảm số lượng tinh trùng không?
Có giảm về số lượng vì quá trình loại bỏ tinh trùng yếu, dị dạng và tạp chất, nhưng đây là điều cần thiết vì mục tiêu là chọn ra nhóm tinh trùng khỏe mạnh nhất, có khả năng thụ tinh cao nhất, không phải giữ nguyên số lượng ban đầu.
Lọc rửa tinh trùng mất bao lâu?
Quá trình lọc rửa thường mất khoảng 1-2 giờ tùy phương pháp và chất lượng mẫu tinh dịch ban đầu, được thực hiện ngay trong ngày lấy mẫu trước khi tiến hành bơm IUI hoặc thụ tinh trong IVF.
Tinh trùng yếu có lọc rửa được không?
Có thể lọc rửa được, tuy nhiên nếu mẫu tinh trùng ban đầu quá yếu, số lượng tinh trùng khỏe mạnh sau lọc rửa có thể rất ít, bác sĩ sẽ đánh giá và tư vấn phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp hơn nếu cần.
