Nhiều chị em từng nghĩ "mình đã quan hệ tình dục rồi, tiêm vắc-xin HPV giờ chắc không còn tác dụng gì" và bỏ lỡ cơ hội phòng ngừa. Đây là quan niệm sai lầm phổ biến. Bài viết của ThS. BS Nguyễn Thị Tình sẽ giải thích rõ vì sao vắc-xin vẫn có giá trị ngay cả khi đã có quan hệ tình dục.
1. Vì sao nhiều người nghĩ tiêm HPV muộn là vô ích?
Quan niệm này xuất phát từ việc vắc-xin HPV thường được khuyến cáo tiêm cho trẻ em, thanh thiếu niên trước khi có quan hệ tình dục lần đầu - thời điểm vắc-xin phát huy hiệu quả tối đa vì cơ thể chưa tiếp xúc với bất kỳ chủng HPV nào. Từ đó, nhiều người lầm tưởng rằng đã quan hệ tình dục nghĩa là đã "quá muộn" để tiêm.
2. Sự thật: Vắc-xin vẫn có tác dụng dù đã quan hệ tình dục
Có một điểm quan trọng ít người biết: vắc-xin HPV phòng ngừa nhiều chủng virus khác nhau (thường là 9 chủng phổ biến, bao gồm cả chủng nguy cơ cao gây ung thư và chủng gây sùi mào gà). Trên thực tế, rất hiếm người nhiễm cùng lúc tất cả các chủng này. Do đó:
- Nếu đã nhiễm 1 hoặc vài chủng HPV, vắc-xin vẫn có thể bảo vệ khỏi các chủng khác chưa nhiễm.
- Việc tiêm vắc-xin muộn vẫn mang lại giá trị phòng ngừa thực sự, dù hiệu quả tối ưu nhất vẫn là tiêm trước khi có quan hệ tình dục lần đầu.
- Không cần xét nghiệm HPV trước khi tiêm - việc tiêm vắc-xin vẫn được khuyến cáo thực hiện ngay cả khi chưa biết tình trạng nhiễm HPV hiện tại.
3. Độ tuổi nào có thể tiêm vắc-xin HPV?
Vắc-xin HPV được khuyến cáo cho cả nam và nữ trong độ tuổi rộng, từ trẻ em đến người trưởng thành. Ngay cả những người đã ngoài độ tuổi khuyến cáo tiêm chủng mở rộng vẫn có thể cân nhắc tiêm sau khi được bác sĩ tư vấn về lợi ích cụ thể phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của mình.
Tư vấn tiêm phòng HPV - không bao giờ là quá muộn để bảo vệ bản thân
ThS. BS Nguyễn Thị Tình tư vấn cụ thể theo độ tuổi và tình trạng sức khỏe
4. Tiêm vắc-xin có thay thế được tầm soát định kỳ không?
Không. Vắc-xin HPV giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm các chủng HPV phổ biến, nhưng không thay thế hoàn toàn việc tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, vì vắc-xin không phòng ngừa được tất cả các chủng HPV có khả năng gây bệnh. Chị em đã tiêm vắc-xin vẫn cần duy trì lịch tầm soát theo khuyến cáo.
Câu hỏi thường gặp
Đã quan hệ tình dục rồi tiêm vắc-xin HPV có còn tác dụng không?
Có. Vắc-xin vẫn có tác dụng bảo vệ với các chủng HPV mà người tiêm chưa từng nhiễm, vì thực tế rất ít người nhiễm cùng lúc tất cả các chủng HPV mà vắc-xin phòng ngừa.
Bao nhiêu tuổi thì không nên tiêm vắc-xin HPV nữa?
Vắc-xin HPV được khuyến cáo tiêm cho cả nam và nữ trong độ tuổi rộng, kể cả người trưởng thành đã ngoài 26 tuổi vẫn có thể cân nhắc tiêm sau khi được bác sĩ tư vấn về lợi ích cụ thể theo từng trường hợp.
Đã nhiễm HPV rồi có cần tiêm vắc-xin nữa không?
Có. Vắc-xin không điều trị được chủng đã nhiễm nhưng vẫn giúp phòng ngừa các chủng HPV khác chưa nhiễm, vì vậy vẫn được khuyến cáo tiêm ngừa ngay cả khi đã từng nhiễm một chủng HPV nào đó.
