Khi được tư vấn tầm soát ung thư cổ tử cung, nhiều chị em bối rối không biết nên chọn Pap smear hay xét nghiệm HPV, hay cần làm cả hai. Hai xét nghiệm này thực chất phát hiện những điều khác nhau và bổ sung cho nhau. Bài viết của ThS. BS Nguyễn Thị Tình sẽ giúp chị em hiểu rõ và lựa chọn đúng.
1. Pap smear là gì?
Pap smear (xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung) là phương pháp lấy mẫu tế bào tại cổ tử cung để quan sát dưới kính hiển vi, tìm kiếm các tế bào có biến đổi bất thường - dấu hiệu sớm có thể tiến triển thành ung thư nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời.
2. Xét nghiệm HPV là gì?
Xét nghiệm HPV tìm kiếm sự hiện diện của virus HPV - đặc biệt là các chủng nguy cơ cao - trong mẫu tế bào cổ tử cung. Đây là nguyên nhân chính gây ra các biến đổi bất thường mà Pap smear phát hiện. Nói cách khác, HPV là "thủ phạm", còn Pap smear là "hậu quả" mà thủ phạm để lại trên tế bào.
3. Sự khác biệt giữa Pap smear và HPV
| Tiêu chí | Pap smear | Xét nghiệm HPV |
|---|---|---|
| Mục đích | Tìm tế bào bất thường (hậu quả) | Tìm virus HPV (nguyên nhân) |
| Phát hiện sớm | Phát hiện khi tế bào đã biến đổi | Phát hiện nguy cơ trước khi tế bào biến đổi |
| Độ nhạy với ung thư cổ tử cung | Tốt, nhưng có thể bỏ sót một số trường hợp | Cao hơn với các chủng nguy cơ cao |
| Khuyến cáo phối hợp | Thường phối hợp cùng HPV (co-testing) cho phụ nữ từ 30 tuổi | Có thể làm riêng lẻ hoặc kết hợp Pap smear |
4. Vậy nên làm loại nào?
Việc lựa chọn phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử và khuyến cáo của bác sĩ:
- Phụ nữ dưới 30 tuổi: thường được khuyến cáo làm Pap smear là chính, vì nhiễm HPV ở độ tuổi này khá phổ biến và phần lớn tự đào thải, xét nghiệm HPV đơn thuần có thể gây lo lắng không cần thiết.
- Phụ nữ từ 30 tuổi trở lên: thường được khuyến cáo làm kết hợp cả Pap smear và HPV (co-testing) để tăng độ chính xác trong tầm soát.
- Người có kết quả Pap smear bất thường trước đó: thường cần làm thêm xét nghiệm HPV để đánh giá nguy cơ tiến triển.
Được tư vấn lựa chọn xét nghiệm tầm soát phù hợp
ThS. BS Nguyễn Thị Tình - tầm soát ung thư cổ tử cung chính xác, kịp thời
5. Quy trình thực hiện có khác nhau không?
Cả hai xét nghiệm đều được thực hiện cùng lúc trong một lần khám, sử dụng dụng cụ chuyên dụng để lấy mẫu tế bào tại cổ tử cung trong khám phụ khoa. Quy trình nhanh chóng, chỉ mất vài phút, thường không gây đau mà chỉ có cảm giác hơi khó chịu thoáng qua.
Câu hỏi thường gặp
Pap smear và xét nghiệm HPV khác nhau như thế nào?
Pap smear tìm các tế bào cổ tử cung có biến đổi bất thường, trong khi xét nghiệm HPV tìm sự hiện diện của virus HPV - nguyên nhân chính gây ra các biến đổi đó. Hai xét nghiệm bổ sung cho nhau, không thay thế hoàn toàn cho nhau.
Nên làm Pap smear hay HPV, hay cả hai?
Tùy độ tuổi và khuyến cáo của bác sĩ, có thể làm riêng lẻ hoặc kết hợp cả hai (co-testing) để tăng độ chính xác trong tầm soát ung thư cổ tử cung. Bác sĩ sẽ tư vấn phương án phù hợp dựa trên tiền sử và độ tuổi của từng người.
Xét nghiệm Pap smear và HPV có đau không?
Cả hai xét nghiệm đều được lấy mẫu tế bào tại cổ tử cung bằng dụng cụ chuyên dụng, thường chỉ gây cảm giác hơi khó chịu thoáng qua, không đau, và chỉ mất vài phút để thực hiện.
